بی شک بسیاری از عواملی که در افزایش یا کاهش کیفیت کار و بازده کارمندان نقش دارد، سالهاست که مشخص شده است. هر قدر در محیط کار، استانداردهای حرفه ای بالاتر و ایمنی و آسایش بیشتری برای کارمندان فراهم شود، بهره وری و انگیزه کار نیز افزایش می یابد. اما بروز و شیوع انواع بیماری ها در قشر کارمند و به اصطلاح پشت میز نشین باعث شده است که تاثیر کارهای اداری و یکنواخت بر سلامت جسمی افراد بیش از گذشته آشکار شود. نتایج تحقیقات گسترده نشان داده است که بیشتر کاربران رایانه در درازمدت به اختلالات اسکلتی – عضلانی مرتبط با کار مبتلا می شوند. در کارمندان اداری، پشت، گردن، کمر، دستها و شانه ها اعضایی هستند که معمولا دچار ناراحتی و اختلالات اسکلتی عضلانی می شوند. از اینرو ما این طرح را آماده کرده ایم تا این مشکلات و دردها را به حداقل برسانیم .
قاعده صحیح انجام کار چیست؟
ارگونومی یا مهندسی فاکتورهاي انسانی از دو کلمه یونانی ارگو به معنی کار و نوموس به معنی قانون و قاعده مشتق شده است و در لغت به معنی قانون و قاعده کار است. ارگونومی عبارت است از مطالعه علمی انسانها در ارتباط با محیط کارشان و تطابق علمی کار و محیط کار با مشخصات فیزیکی و روانی انسان و کاربرد اطلاعات علمی موجود درباره انسان براي حل مشکلات طراحی که براي تطبیق و تناسب محیط با کاربران به کار می رود.
منافع ارگونومی :
کاهش خستگی و تنش
افزایش ایمنی
افزایش کارآیی بازده انجام کار
افزایش مقبولیت نزد کاربر وافزایش میزان رضایت شغلی
کاهش خطاهاي انسانی /دوباره کاري (بهبود کیفیت)
کاهش آسیبهاي جسمی
بهبودکیفیت زندگی
کاهش روزهاي کار از دست رفته
کاهش گردش شغلی
بهبود ارتباطات
بیجهت نیست بیشتر افراد شاغل، با مجموعه ای از مشکلات عضلانی و اسکلتی به مرز بازنشستگی میرسند و بخش زیادی از حقوق بازنشستگی خود را صرف هزینههای درمان بیماریهایی میکنند که خودشان ایجاد کردهاند. چربی اضافی دور کمر و شکم، افزایش ریسک ابتلا به دیابت و فشارخون، از دستاوردهای کارمندان زحمتکش است که بابت آن هرگز پاداشی دریافت نمیکنند!
شما برای سالم ماندن، به اصلاح وضعیت هنگام فعالیتهای روزانه نیز نیاز دارید. عدم اصلاح وضعیتها و حالات بدن در طول روز میتواند آسیبها و دردهایی را بهدنبال داشته باشد که در زندگی عادی شما اختلال ایجاد کند.
وضعیت اختلالات اسکلتی _ عضلانی در جهان
¨براساس طبقه بندي NIOSH اختلالات اسکلتی _ عضلانی در میان مشکلات بهداشتی و عوارض ناشی از کار داراي رتبه دوم می باشد.
¨ براساس آمار ملی فنلاند 31 درصد کل بیماریهاي ناشی از کار را بیماریهاي اسکلتی _ عضلانی تشکیل می دهند.
¨ براساس گزارش ادارة آمار کار آمریکا ، 46 درصد از بیماریهاي ناشی از کار به دستگاه اسکلتی _ عضلانی مربوط بوده است.
¨بنابر گزارش سازمان جهانی بهداشت ، کمردردها %37 از عوامل خطرزاي شغلی را تشکیل می دهند که جایگاه اول را بین بیماریها و مخاطرات ناشی از کار دارا می باشند. سازمان جهانی بهداشت دهۀ اول هزارة سوم را به نام دهۀ مبارزه با عوارض اسکلتی عضلانی (به عنوان اپیدمی خاموش) نام گذاري کرد.
وضعیت اختلالات اسکلتی _ عضلانی در ایران
بر پایۀ مطالعه ملی بر بیماریها و عوامل خطرزا در ایران، اختلالات اسکلتی عضلانی پس از بیماریهاي قلبی عروقی در رتبه دوم بیماریهاي ناشی از کار شناخته شده است .
اختلالات اسکلتی عضلانی
علائم و نشانه هاي اختلالات اسکلتی عضلانی عبارتند از :درد، بی حسی، احساس سوزش و خارش، گرفتگی عضلات، التهاب و سفتی مفاصل، کاهش دامنه حرکت، انواع متداول بیماریهاي تروماي تجمعی، صدمات ناشی از حرکات تکراري.
همه افرادی که برای مدتی طولانی در طول روز در یک وضعیت ثابت فیزیکی قرار میگیرند، میتوانند از تمرینات اصلاحی و درمانی آسیبهای بدنی کارمندان بهره ببرند.
در روشهای اصلاحی و درمانی آسیبهای بدنی کارمندان مباحث مختلفی مطرح شده: « روشهای اصلاحی و درمانی آسیبهای بدنی کارمندان، وضعیت صحیح در محل کار، وضعیت صحیح زندگی روزمره، انتخاب کیف و کفش مناسب، اختلالات شایع وضعیت کارمندی و ورزشهای مخصوص آنها، تمرینات مخصوص محل کار، رهایی از غبغب».
تعریف حرکات اصلاحی
حرکات اصلاحی و آسیب شناسی ورزشی علمی است که به آنالیز و بررسی صدمات و آسیب های ناشی از فعالیت های بدنی گوناگون پرداخته می شود. این آسیب ها شامل صدمات و آسیب بافت های نرم بدن مثل بافت عصبی، عضلانی، رباط، منیسک و استخوان است. حرکات اصلاحی یکی از بخش های علوم ورزشی است که هدف آن پیشگیری و رفع برخی ناهنجاری های جسمانی عصبی، عضلانی مانند SCI توسط تمرین ورزشی است.
متخصص حرکات اصلاحی و آسیب ورزشی به طور مستقیم با سلامت جامعه در ارتباط است و قادر به شناسایی و تشخیص ناهنجاری وضعیتی و در ادامه، قادر به ارائه متدهایی برای اصلاح این آسیب ها است. همچنین طرح و برنامه ریزی حرکات اصلاحی مناسب متناسب با افراد گوناگون توسط متخصص حرکات اصلاحی انجام می شود.علاوه بر این، این شخص نقش مهمی در ارائه خدمات مشاوره ای مرتبط با حرکات اصلاحی ورزشی برای دانش آموزان، کارمندان و باشگاه های ورزشی دارد.
غربالگری و ارزیابی
یکی از مهمترین عناصر حرکات اصلاحی، انجام غربالگری و ارزیابی صحیح است.
اول از همه باید بدانیم انواع ناهنجاری های بدنی به دو نوع کلی تقسیم می شوند:
دوم اینکه بدانیم چه زمانی به حرکات اصلاحی نیاز داریم؟
گفتیم که عوامل متعددی می توانند باعث ایجاد ناهنجاری ها در بدن بشوند مثل:
سوم: متخصص حرکات اصلاحی چگونه یک نفر را بررسی میکند؟
متخصص حرکات اصلاحی در مرحله اول فرد را به کمک دستگاه تشخیصی آنالیز قامت Posture Analyzer از چندین نما بررسی می کند:
بررسی وضعیت بدنی فرد در حالت ایستاده از نمای روبرو
بررسی وضعیت بدنی فرد در حالت ایستاده از نمای پشت سر:
بررسی وضعیت بدنی فرد در حالت ایستاده از نمای پهلو راست و چپ:
تا اینجا متوجه شدیم که یک متخصص حرکات اصلاحی چرا ما را از بعدهای مختلف چک می کند و سپس با توجه به این ویژگی ها باید راه رفتن فرد هم حتماٌ توسط متخصص بررسی شود تا متخصص اطلاعات و یافته های بیشتری را در خصوص وضعیت مچ پا، زانو، لگن و ستون فقرات در عملکرد داشته باشد.
در مرحله ی بعدی با معاینه و تشخیص پزشک متخصص، تست های عملکردی و تخصصی گرفته می شود تا وضعیت عملکرد سیستم عضلانی و زنجیره های حرکتی و مفصلی فرد مشخص گردد.
در پایان با توجه به اطلاعات کسب شده در روند بررسی و در صورت وجود اطلاعات مدارک پزشکی و چکاپ های قبلی، متخصص برای شما برنامه درمانی یا به اصطلاح نسخه ورزشی می نویسد.
پزشک الگوهای حرکتی مراجعهکننده را تجزیه و تحلیل میکند، گروههای عضلانی بیشفعال، کمتحرک و جبرانی را شناسایی میکند و پس از اتمام فرآیند ارزیابی برنامههای تمرینی را تدوین و تنظیم می کند که توانایی حرکت مراجعهکننده، انجام صحیح تمرین و کاهش تنش بافت ناشی از بار وارد شده به بدن از طریق تمرین و برنامهها را بهینه کند. یک متخصص با استفاده از روشهای جدید ارزیابی و برنامهنویسی به شما کمک میکنه تا به طور مؤثر حرکت کنید، سریعتر بهبود یابید و دوباره به ورزشگاه یا به کار و تخصص خود برگردید. همچنین این روش و تخصص به شما کمک میکنه تا به یک جلسه ورزشی، درمانی و آموزشی کامل برسید و با ارائه یک برنامه منحصر به فرد از وضعیت فعلی خود بهتر و بهتر شوید. ورزش اصلاحی برای هر کسی که در زمینه توانبخشی، تناسب-اندام یا سلامتی فعالیت کند یا نیاز داشته باشد، یک مکمل فوق العاده است.
آیا وضعیت مچ پای من می تواند در ستون فقرات تاثیر بگذارد؟
بدن ما به صورت یک سیستم کار می کند. ما در بدنمان زنجیره های عضلانی، مفصلی و عصبی را داریم. وقتی مچ پا دچار مشکل می شود توزیع نیروها بر روی کف پا و نیروهای وارد از سطح زمین به کف پا تغییر پیدا می کند و مستقیماٌ زانوی ما را تحت تاثیر قرار می دهد. به همین ترتیب و به صورت سلسله وار، زانو بر روی لگن، لگن بر ناحیه کمری ستون فقرات و ناحیه کمر و پشت بر روی گردن و گردن هم ناحیه سر را تحت تاثیر قرار می دهد! چقدر پیچیده شد!
برای مثال شخصی چرخش مچ پا و کف پای صاف دارد؛ این فرد در معرض زانوی ضربدری هست بعد از اینکه این مورد اتفاق بیافتد در مفصل لگن زاویه ران و لگن افزایش پیدا می کند و در نتیجه لگن تغییر می کند و تغییرات لگن می تواند نیروهای وارده به کمر را تغییر بدهد و به همین راحتی فرد دچار کمردرد بشود!
رسالت و هدف ما
با توجه به اهمیت بالا بردن ایمنی و آسایش کارمندان، افزایش بهره وری و کیفیت کار آنان، کاهش عوارض ناشی از اختلالات اسکلتی-عضلانی در دوران بازنشستگی، تشخیص و درمان به موقع این ناهنجاری ها بسیار حائز اهمیت می باشد. به همین دلیل کلینیک ایران زمین کار ارزیابی و غربالگری را برای کارمندان در نظر دارد.
کلینیک بازتوانی قلب ایران زمین با تشکیل تیم درمان در بخش های قلب، ریه، پزشکی ورزشی، طب فیزیکی و توانبخشی، داخلی، فیزیوتراپی، مشاوره تغذیه، مشاوره روان شناسی، ارتوپدی فنی و با استفاده از پیشرفته ترین و کامل ترین تجهیزات؛ بیش از 13 سال است که به ارائه ی خدمات به آحاد افراد جامعه در تمامی گروه های سنی پرداخته است. این کلینیک در زمینه ی تشخیص و درمان ناهنجاری های عضلانی اسکلتی تاکنون گام های مؤثری برداشته است.
روش کار
با توجه به شیوع بالای ناهنجاری های اسکلتی-عضلانی (سر به جلو، شانه چرخیده، گردپشتی، گودی کمر، زانوی پرانتزی یا ضربدری، کف پای صاف) در بین مشاغل بویژه کارمندان و اهمیت تشخیص هرچه زودتر ناهنجاری ها و پیشگیری از عوارض ثانویه آن؛ در همین راستا طرح ارزیابی اسکلتی-عضلانی کارمندان را در دستور کار دارد.
مراحل انجام و اجرای این طرح به شرح ذیل می باشد:
1) تست آنالیز قامت به کمک دستگاه (Posture Analyzer)
2) معاینه فیزیکی توسط پزشک و کارشناسان مربوطه
3) اسکن و ساخت کفی در صورت لزوم با تشخیص پزشک
4) ارائه برنامه ی درمان و حرکات اصلاحی با روش نوین توسط متخصص